FITNESS

Spor Sonrası Neler Yapılmalı? Spor Sonrası İpuçları

Spor yapmak vücut sağlığını artırmanın, kilo vermenin ve genel iyilik düzeyini yukarıya taşımanın harika bir yolu olarak bilinir. Ancak spor sonrasında doğru adımları atmak, vücudun iyileşmesi ya da gelecek antrenman programlarına hazırlanmak açısından son derece önemlidir. Siz de “spordan sonra ne yapılmalı?” sorusuna detaylı cevap arayışı içerisine girdiyseniz dikkatinizi bu yazıya yoğunlaştırarak aklınızı kurcalayan soru işaretlerinden kurtulabilirsiniz.

17 Ocak 2024 10 dk
Spor Sonrası Neler Yapılmalı? Spor Sonrası İpuçları

Spor Sonrası Alınması Gereken Takviyeler

Bazı spor branşları, doğası gereği insan fizyolojisini zorlayan pek çok hareket barındırır. Dolayısıyla fiziksel sınırlarınızı zorlayan sporlardan sonra doğru besin takviyelerini almak, hem toparlanma sürecinin hızlanmasını kolaylaştırır hem de kas gelişiminin desteklenmesine yardımcı olur. İşte spor sonrası alınması gereken takviyeler ile ilgili bilmeniz gereken detaylar[1]:

Spor Sonrası Alınması Gereken Takviyeler

Protein Takviyeleri

Protein, spor sonrası vücudu anabolik evrede onarmakla birlikte, kas gelişimini desteklemek açısından mutlaka alınması gereken temel bileşen olarak tarif edilir. Bu noktada whey protein, kazein ya da bitkisel protein takviyeleri, hızlı emilim ile birlikte etkili olabilir. Genellikle egzersiz sonrası tüketilen protein takviyeleri süt, yoğurt ve smoothie ile rahatlıkla karıştırılabilir.

BCAA (Branched-Chain Amino Acids) Takviyeleri

BCAA’lar, özellikle uzun süreli ve yorucu egzersizler sonrasında kas kaybını önlemek amacıyla kullanılır. Ayrıca spor sonrası hızlı emilim sağlayan BCAA’lar, kas onarımının sağlanmasına da yardımcı olur.

Karbonhidrat Takviyeleri

Gerçekleştirilen sportif aktivitenin şiddeti fark etmeksizin, egzersiz sırasında vücut sürekli olarak enerji harcar. Tam da bu noktada devreye giren karbonhidratlar, egzersiz sırasında tükenen glikojen depolarını yeniden doldurur. Aerobik kapasiteyi geliştirici uzun süreli egzersizlerden sonra glukoz ve maltodekstrin içeren karbonhidrat içecekleri tüketilebilir.

Kreatin Takviyeleri

Enerji üretimine yardımcı olan kreatin, kuvvetin ön plana çıktığı veya kısa süreli egzersizler sırasında fiziksel performansı artırır. Eğer ağırlık antrenmanları yapıyorsanız, kreatin takviyeleri sizin için ideal bir ergojenik destek olabilir.

sporcu takviyeleri

Vitamin ve Mineral Takviyeleri

Sporcu takviyeleri tabi ki yalnızca hareket performansı düşünülerek değerlendirilmesi gereken destekler arasında yer almaz. Çünkü egzersiz sırasında üretilen ter, vücudu bazı bileşenlerden yoksun bırakabilir. Özellikle D vitamini, magnezyum ve kalsiyum takviyeleri, spor sonrasında biyolojik destek açısından önem arz eder.

Spor geçmişine sahip olsun ya da olmasın, spor yapan her bireyin ihtiyaçları birbirinden farklıdır. Bu nedenle, takviyeleri kullanmadan önce uzman doktorların yanı sıra diyetisyenle görüşmeniz gerekir. Ayrıca takviyelerin doğal gıdalar ile birlikte dengeli şekilde tüketmek de her zaman en iyi seçenek olarak belirtilir. Dengeli beslendiğinizde, spor sonrası toparlanma sürecini doğal olarak hızlandırırsınız ancak, özel ihtiyaçları olan sporcular arasında yer alıyorsanız takviye kullanmayı düşünebilirsiniz.

Spor Sonrası Sıvı Kaybını Gidermek

Gerçekleştirilen sporun temposuna göre değişmekle birlikte egzersiz sırasında vücut, terleme nedeniyle su kaybetmeye başlar. Meydana gelen su kaybını telafi etmek, ilerleyen süreçlerde oluşabilecek performans düşüşünü minimum düzeye indirir. Dolayısıyla etkili bir hidrasyon elde etmek istiyorsanız, spor bittikten hemen sonra su içerek süreci başlatabilirsiniz. Suyun miktar ayarlamasını yaparken uyguladığınız sporun şiddetini göz önünde bulundurmanın yanı sıra, vücut ağırlığınızın her 1 kilogramı için yaklaşık 35 ml su tüketimi prensibine de sadık kalabilirsiniz[2].

Uzun süreli egzersizler sonrası, yalnızca su içmek elektrolit kaybını telafi etme noktasında yetersiz kalabilir. Elektrolit içecekleri, terleme yoluyla kaybettiğiniz tuz, potasyum ve diğer minerallerin geri kazanılmasına yardımcı olabilir. Ancak elektrolit içeceklerini tercih ederken, düşük şeker miktarı barındıran seçeneklere yönelmeniz önem arz eder.

Sıvı ihtiyacınızı izleyerek de egzersiz sonrasında yaşadığınız sıvı kaybını isabetli şekilde değerlendirebilirsiniz. Örneğin egzersiz öncesinde ve sonrasında vücut ağırlığınızı tarttığınızda, kaybettiğiniz her 0,5 kilogram için yaklaşık 0,5 litre su içmeyi planlayarak hedef sıvı tüketimine ulaşabilirsiniz. Aynı zamanda idrar rengini kontrol ederek de hidrasyon durumunuz hakkında bilgi sahibi olabilirsiniz. Unutmayın idrar rengi koyulaştıkça veya berraklığını yitirdikçe, sıvı kaybı yaşıyor olma riski ile karşılaşma ihtimaliniz söz konusu demektir.  

Spor Sonrası Sıvı Kaybını Gidermek

Spor sonrası sıvı kaybını telafi etmek, enerji seviyenizin yükselmesi başta olmak üzere, kas kramplarının azalması ve sakatlık riskinin minimum seviyeye inmesi noktasında avantaj sağlar. Aynı zamanda spor sonrası hidrasyon, vücudunuzun genel toparlanma sürecini destekleyerek, ilerleyen günler için planladığınız antrenman programını gerçekleştirebilmenize zemin hazırlar.

Spor Sonrası Dinlenme

Sportif aktiviteler sonrasında rutin dinlenme periyotları uygulamak, hem vücudun üzerinde oluşan baskının azalmasına yardımcı olur hem de gerçekleştirilmesi planlan egzersizler için enerji depolama sürecine katkı sağlar. İşte maddeler halinde spor sonrası dinlenme ile ilgili alabileceğiniz tedbirler ve uygulayabileceğiniz yöntemler[3]:

  • Yeterli ve Düzenli Uyku: Spor sonrası dinlenmenin temel unsurlarından olan düzenli uyku, vücudunuzun hızla toparlanmasını, kaslarınızın onarılmasını ve enerji depolama ihtiyacınızı destekler. Yetişkin bireylerde genellikle 7-9 saat aralığında kaliteli uyku önerilir.
  • Hafif Aktif Dinlenme: Tamamen pasif bir dinlenme programının yerine hafif aktiviteye devam etmek, kan dolaşımını artırarak kasların sertleşmesini önler. Hafif tempolu yürüyüşler, yoga veya tai chi gibi aktiviteler ile, aktif dinlenme sürecinizi planlayabilirsiniz.
Spor Sonrası Dinlenme
  • Dengeli Beslenme: Spor sonrası beslenme de, vücudun toparlanması esnasında kritik düzeye rol oynar. Bu nedenle protein ve karbonhidrat açısından zengin öğünler tüketerek kas onarımını destekleyebilir hatta hacminizin büyümesine bile katkı  sağlayabilirsiniz.
  • Soğuk Su Banyosu ya da Sıcak Duş: Kaslarınızda oluşan gerginliği hafifletmek için spor sonrası soğuk duş ya da sıcak duş alabilirsiniz. Böylece kaslarda biriken laktik asit, duş etkisiyle birlikte kısa süre içerisinde ortadan kalkar.
  • Masaj ve Foam Rolling: Profesyonel eller tarafından yapılan masaj, kaslarınızın rahatlamasının yanı sıra kan dolaşımının artmasına yardımcı olur. Foam rolling de aynı şekilde kas gerginliğinin azalmasına etki eder.
  • Stres Yönetimi: Sportif aktiviteler sırasında vücut hem fiziksel hem de zihinsel olarak zorlanabilir. Dolayısıyla spor sonrası dinlenme sırasında zihinsel rahatlama son derece önemlidir. Meditasyon, derin nefes alma uygulamaları ya da rahatlama teknikleri, stres seviyesini azaltarak vücudunuzun daha hızlı yenilenmesine olanak tanır.
  • Yaralanmaları Gözden Geçirme: Egzersiz sonrasında herhangi bir yaralanma veya ağrı yaşayıp yaşamadığınızı gözden geçirmeniz, hızlı tedavi açısından gereklidir. Eğer hareket kısıtlaması yaşatacak düzeyde ağrı ve yaralanma durumu söz konusu ise, tedavi için uzmana başvurabilirsiniz.
  • Soğuma Hareketleri: Spor sonrası dinlenmenin parçası olarak hafif soğuma hareketleri eklemek, vücut sıcaklığını düşürerek kas stresinin azalmasına olanak tanır. Ani kan basıncı değişikliklerini de önleyen soğuma hareketleri, uzmanlar tarafından spor sonrası rahatlama periyodunun önemli enstrümanları arasında gösterilir.

Spor Sonrası Esneme Hareketleri

Spor sonrası esneme hareketleri uygulamak, kasların esnekliğini artırmanın yanı sıra kas gerginliğini azaltarak yaralanma riskini minimum seviyede tutar. Lokalize uygulamalar yerine, bütünsel esneme hareketleri yaparak baş, gövde kol veya bacaklarınızın hem kas hem de bağ dokularını dinlenmeye uygun hale getirebilirsiniz. Şimdi, uygulama adımlarıyla birlikte vücudunuzun her bölgesi için ayrı ayrı hazırlanan ve spor sonrasında rahatlıkla gerçekleştirebileceğiniz esneme hareketlerinden bazılarına göz gezdirme zamanı[4]:

Bacak Esneme Hareketleri

İç Diz Esneme: Yere oturur pozisyonda bir bacağınızı düz şekilde öne doğru uzatın. Diğer bacağı bükerek ayak tabanınızı iç tarafta bulunan uyluk bölgesine yerleştirin. Daha sonra öne doğru eğilip esnekliği hissedene kadar mevcut pozisyonu koruyun ve diğer bacağa geçin.

İç Bacak Esneme: Bacaklarınızı omuz genişliğiniz kadar açarak ayakta durun. Dizlerinizi hafifçe bükün, ardından yavaşça vücudunuzu yere doğru eğin ve bacak içini gergin pozisyona getirin.

Spor Sonrası Esneme Hareketleri

Omuz Esneme Hareketleri

Ön Omuz Esneme: Ayakta durur pozisyonda sağ kolunuzu sol omzunuzun üstüne yerleştirerek, sol elinizle sağ dirseğinizi tutun. Ardından sağ kolunuzu sola doğru yavaşça çekin ve bekleme süresinin ardından diğer kolunuza geçin.

Arka Omuz Esneme: Omuzlarınızı gergin pozisyona getirerek ellerinizi vücudunuzun arka kısmında birleştirin ve yavaşça yukarı doğru kaldırın. Nefes alırken gerilimi sürdürün, nefes verirken de gerilimi serbest bırakın.

Kalça Esneme Hareketleri

Bükülü Bacak Esneme: Yere oturur pozisyondayken bacaklarınızı kendinize doğru çekin ve dizlerinizi göğüs bölümünüze yaklaştırın. Meydana gelen formda birkaç saniye bekleyin ardından bacaklarınızı yavaşça serbest bırakın.

Leğen Kemiği Esneme: Sırt üstü yatarken bir bacağınızı öne uzatın ve diğer bacağınızı bükerek karın bölgenize yaklaştırın. Bükülü bacağınızı diz kısmından kendinize doğru iyice yaklaştıracak şekilde kollarınızla çekmeye devam edin. Belirli süre bekledikten sonra aynı uygulamayı diğer bacağınız için yapabilirsiniz.

Sırt Esneme Hareketi

Kedi – İnek Pozu Esneme: İki eliniz ve iki diziniz yere temas edecek pozisyona getirin. Nefes alırken sırtınızı yukarı doğru kaldırın, aynı anda başınızı aşağıya bakacak şekilde eğin (kedi pozu). Nefes verirken sırtınızı aşağı doğru indirerek başınızı yukarıya kaldırın (inek pozu). Her tekrarda sırtınızı daha fazla hissettiğinizden emin olarak hareketi birkaç kez uygulayın.

Boyun Esneme Hareketi

Boyundan Kulaklara Esneme: Ayakta dururken veya otururken başınızı yavaşça bir omuzdan diğerine doğru eğerek kulaklarınızı omuz bölgesine yakınlaştırın. Hareketi her iki taraf için de yapın ve her uygulamada yaklaşık 15 – 20 saniye boyunca bekleyin.

Yukarıda açıklamalarıyla birlikte sıralanan esneme hareketlerini, spor sonrası rutininize eklediğinizde, kas gerginliğinin azaldığını ve vücudunuzun genelinde rahatlık hissettiğinizi kısa süre içerisinde fark etmeye başlarsınız. Fakat unutmamanız gereken bir detay var, spor sonrası esneme hareketleri de, tıpkı sportif egzersizler gibi hem belirli rutin hem de kurallar çerçevesinde uygulanır. Vücudunuzun harekete alışmasının yanı sıra yaptığınız uygulamanın sonuç vermesi açısından her esneme hareketinde en az 10 – 15 saniye beklemeniz gerekir.

Kurallara uygun olarak sergilenen spor sonrası esneme hareketleri, kas yorgunluğunun azalmasına katkı sunacağı gibi egzersizler sırasında ihtiyaç duyulan esneklik becerisinin gelişimine de yardımcı olur. Yani uyguladığınız her esneme hareketi koşu, yürüyüş, yüzme ya da ağırlık kaldırma gibi fiziksel kuvvete dayalı sporlarda kararlı antrenmanlar çıkarabilmenizi mümkün kılar. Esneme hareketlerinden daha fazla verim elde etmek istiyorsanız, alanında uzman spor eğitmenlerinden destek alabilirsiniz. Aldığınız destek neticesinde minimum riskle, maksimum düzeyde fiziksel kapasiteye kavuşmanın avantajını yaşayabilirsiniz.

Sonuç olarak spor sonrası doğru bakım ilkelerine uygun hareket ettiğiniz takdirde, vücudunuzu sahip olabileceği maksimum kapasiteye ulaştırmanın yanı sıra sakatlanma riskini en düşük düzeye indirebilirsiniz. Yeterli beslenme, sıvı alımı, dinlenme ve esneme hareketleri ile yapılandırabileceğiniz bu sürecin sonunda, fiziksel gelişiminize ivme kazandırabilirsiniz. Ayrıca her bireyin ihtiyaçları farklı olduğundan, kendi vücudunuzun verdiği sinyalleri takip edip spor sonrası rutininizi kişiselleştirerek beklediğinizden çok daha etkili sonuçlar elde edebilirsiniz.

MAC Masters

MAC Masters

MAC Masters, 2007 yılından beri her gün artan bilgi birikimleriyle spor ve sağlıklı yaşama dair merak edilen sorulara yanıt veren eğitmen topluluğumuzun ismi. Bazen yeni başlayanlar için antrenman adımlarını, bazen de spesifik bir antrenmanın en önemli detaylarını paylaşmak için buradalar!

Tüm yazılarına göz at (192)
SAYFA BAŞINA DÖN

ÖNE ÇIKANLAR

MAC+
KULÜP VE STÜDYOLAR